Jak odczytać wyniki badań krwi?

Domowe testy diagnostyczne | LabHome

Sprawozdanie z badań laboratoryjnych – potocznie zwane przez pacjentów “wynikami” zawiera szereg ważnych informacji. Wyniki badań laboratoryjnych są dla pacjentów i lekarzy głównym źródłem informacji i stanowią dokumentację medyczną.

Wyniki badań krwi – co znajduje się na sprawozdaniu z badań?

Formularz sprawozdania z badania laboratoryjnego, aby spełniał wymogi prawne powinien zawierać pola takie jak:

  1. Dane laboratorium wykonującego badanie – nazwa, adres, dane kontaktowe, nr wpisu do rejestru
  2. Nr zlecenia oraz kod kresowy zlecenia (kod kresowy występuje w laboratoriach wyposażonych w LIMS – informatyczny system do zarządzania laboratorium – wówczas laboratorium pracuje z użyciem czytników kodów kresowych)
  3. Odział – jeśli wynik wydaje laboratorium szpitalne
  4. Lekarz – imię i nazwisko lekarza zlecającego (w przypadku kiedy lekarz wystawił nam skierowanie na badania)
  5. Płatnik – jeśli badania są robione prywatnie płatnikiem jest pacjent, jeśli badania są zlecone przez danego lekarza – to on albo ośrodek zdrowia, do którego przynależy będą wpisane jako płatnik (w przypadku badań refundowanych)
  6. Dane pacjenta: imię i nazwisko, data urodzenia, PESEL, płeć, numer identyfikacyjny pacjenta (podawany przy braku innych danych), opcjonalnie: adres zamieszkania i dane kontaktowe – nr telefonu, email
  7. Data i godzina pobrania materiału do badań
  8. Data i godzina przyjęcia zlecenia
  9. Data i godzina wykonania badania
  10. Data i godzina wydruku wyników
  11. Rodzaj badania
  12. Wynik badania w formie liczbowej lub opisowej
  13. Jednostka miary
  14. Norma – tzw. „flagowanie” – za wysoka H lub za niska L
  15. Zakres biologicznych wartości referencyjnych
  16. Podpis i pieczęć osoby upoważnionej do autoryzacji wyniku

Jak odczytać wyniki badań laboratoryjnych


Wyniki badań krwi mogą być przekazane w formie elektronicznej z zachowaniem wszystkich prawnych wymagań. Kopia sprawozdania z badania laboratoryjnego wraz z zapisami umożliwiającymi odtworzenie przebiegu badania są przechowywane w laboratorium przez czas określony w przepisach dotyczących dokumentacji medycznej, który wynosi 20 lat.

Jak odczytać wyniki badań krwi?

Jakie informacje znajdziemy w polu?

1. Badanie (rodzaj badania) – jest to nazwa zleconego badania. Czasami zdarza się, że to samo badanie w różnych laboratoriach widnieje pod inną nazwą. W ramach jednego badania może być oznaczanych kilka parametrów – przykładem jest morfologia krwi i zawarte w niej parametry rozdziału krwinek. Badania zlecone w panelu np. Lipidogram zawierające parametry świadczące o gospodarce tłuszczowej (cholesterol całkowity, LDL, HDL, trójglicerydy).

 2. Wynik badania – zazwyczaj podawany jest jako wartość liczbowa lub w przypadku niektórych badań – jest to wynik opisowy. Najczęściej spotykamy 3 typy wyniku:

  • Jakościowy – określa tylko obecność lub brak obecności oznaczanego parametru (wynik pozytywny/negatywny, dodatni/ujemny, reaktywny/niereaktywny, obecny/nieobecny). Przy czym należy pamiętać, że wynik pozytywny świadczy o wykryciu czynnika badanego. W przypadku infekcji oznacza to, że pacjent może być chory.

Pamiętaj! Wynik pozytywny nie znaczy dobry! Jest to odniesienie do szukanego czynnika (np. obecność wirusa) lub oznaczanego parametru (np. krew utajona w kale) – gdzie wynik pozytywny oznacza, że wykryto jego obecność w organizmie.

  • Półilościowy – określa przedział wartości, w których znajduje się oznaczany parametr (np. zakres stężeń od 1-100, 100-200, powyżej 200) lub podawany jest jako Współczynnik Ratio (wartość powyżej której wynik jest dodatni).
  • Ilościowy – podana jest dokładna wartość wyniku wraz z jednostką. Jednostki dla tego samego badania mogą być odmienne w różnych laboratoriach. Wyniki zawsze porównujemy zwracając uwagę na jednostki oraz wartość referencyjną.

 3. Wartości referencyjne – zakres (NORMA) – są to wartości prawidłowe. Zazwyczaj podawane są jako przedział między wartością minimalną (dolny zakres referencyjne) oraz wartością maksymalną (górny zakres referencyjny). Jeżeli wynik wykracza poza ten przedział, oznacza to wynik nieprawidłowy.

W przypadku niektórych badań laboratoryjnych podana jest jedna wartość referencyjna, czyli tzw. punkt odcięcia – wyniki powyżej tej wartości są uznawane za pozytywne. Normy są uzależnione od typu badania oraz laboratoryjnej metody wykonania. W przypadku niektórych badań zakresy referencyjne są również dopasowane do wieku i płci pacjenta.

* Należy jednak pamiętać, że normy są opracowane w oparciu o pewną średnią a organizm każdego człowieka wykazuje zmienność osobniczą, dlatego wyniki należy interpretować w połączeniu z objawami i wywiadem lekarskim.

Pamiętaj! Jeżeli chcesz dowiedzieć się czy wynik badania jest prawidłowy porównaj jego wartość z podanym zakresem referencyjnym. Gdy masz wątpliwości zapytaj Diagnostę Laboratoryjnego lub Lekarza.

4. Komentarze – czasem diagnosta laboratoryjny wykonujący badanie dodaje komentarz – w przypadku wątpliwości sugeruje ponowne badanie lub dalszą diagnostykę.

W przypadku niektórych badań (np. stwierdzenie obecności wirusa HIV lub HCV) wynik dodatni lub wątpliwy zawsze musi być zweryfikowany i potwierdzony. Zostaniesz poproszony o ponowne oddanie krwi w celu weryfikacji wyniku badania. Dopiero, gdy drugie oznaczenie lub badanie weryfikujące pokaże wynik dodatni, zostaniesz o tym poinformowany.

Nie interpretuj wyników samodzielnie, wyniki powinny być interpretowane przez lekarza. Dopiero w zestawieniu z obrazem klinicznym (stan zdrowia pacjenta) oraz historią przebiegu choroby stanowią podstawę rozpoznania choroby.

5. Zalecenia i rekomendacje – często na wynikach podane są również zlecenia odnośnie wartości wyników np.:

– Obok wartości parametrów Lipidogramu (CHOL, HDL, LDL, TRI) są podane wartości rekomendowane przez Polskie Towarzystwo Kardiologiczne

– W przypadku wyniku pomiaru glukozy, oznaczenia krzywej cukrowej lub hemoglobiny glikowanej HbA1c są podane wartości rekomendowane przez Polskie Towarzystwo Diabetologii

Symbole obok wartości wyniku – co się pod nimi kryje?

Wyniki badań krwi, w których wartość nie mieści się z zakresie referencyjnym są dodatkowo oznaczone symbolem informującym o przekroczeniu dopuszczalnej normy. Jeżeli obok wyniku znajduje się:

  • H (ang. High) – czyli wysoki. Symbol ten umieszczony obok wartości oznacza przekroczenie wartości max (w góre) dla danego parametru.
  • L (ang. Low) – czyli niski. Symbol ten umieszczony obok wartości oznacza przekroczenie wartości min (w dół) dla danego parametru.

Należy pamiętać, że symbole te podaje się pomocniczo i  wyniki należy interpretować indywidualnie.

Oceny gości
[Ilość ocen: 7 Średnia ocena: 4.3]

Bibliografia:
[1] Augustynowicz A.: Tajemnica zawodowa diagnosty laboratoryjnego, Diagnostyka laboratoryjna, Journal of Laboratory Diagnostics 2012 , Volume 48, Number 2,219-227.

Jedna odpowiedź do “Jak odczytać wyniki badań krwi?

  • Często jeszcze przy określonym wyniku jest strzałeczka w górę, albo w dół, kiedy wyniki są za wysokie lub za niskie. To bardzo pomaga w analizowaniu 🙂

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *