730 332 383

Jak odczytać wyniki badań krwi?

Sprawozdanie z badań laboratoryjnych – potocznie zwane przez pacjentów “wynikami” zawiera szereg ważnych informacji. Wyniki badań laboratoryjnych są dla pacjentów i lekarzy bardzo ważnym źródłem informacji o zdrowiu i stanowią dokumentację medyczną.

Wyniki badań krwi – co znajduje się na sprawozdaniu z badań?

Wyniki badań laboratoryjnych, aby spełniały wymogi prawne powinny zawierać następujące informacje:

Jak odczytać wyniki badań laboratoryjnych

  1. Dane laboratorium wykonującego badanie – nazwa, adres, dane kontaktowe, nr wpisu do rejestru
  2. Nr zlecenia oraz kod kresowy zlecenia (kod kresowy występuje w laboratoriach wyposażonych w LIMS – informatyczny system do zarządzania laboratorium – wówczas laboratorium pracuje z użyciem czytników kodów kresowych)
  3. Odział – jeśli wynik wydaje laboratorium szpitalne
  4. Lekarz – imię i nazwisko lekarza zlecającego (w przypadku kiedy lekarz wystawił nam skierowanie na badania)
  5. Płatnik – jeśli badania są robione prywatnie płatnikiem jest pacjent, jeśli badania są zlecone przez danego lekarza – to on albo ośrodek zdrowia, do którego przynależy będą wpisane jako płatnik (w przypadku badań refundowanych)
  6. Dane pacjenta: imię i nazwisko, data urodzenia, PESEL, płeć, numer identyfikacyjny pacjenta (podawany przy braku innych danych), opcjonalnie: adres zamieszkania i dane kontaktowe – nr telefonu, email
  7. Data i godzina pobrania materiału do badań
  8. Data i godzina przyjęcia zlecenia
  9. Data i godzina wykonania badania
  10. Data i godzina wydruku wyników
  11. Rodzaj badania
  12. Wynik badania w formie liczbowej lub opisowej
  13. Jednostka miary
  14. Norma – tzw. „flagowanie” – za wysoka H lub za niska L
    UWAGA!
    W przypadku pojawienia się na wyniku badań symbolu H lub ↑ – oznacza to, że została przekroczona górna granica normy danego badania.
    W przypadku pojawienia się na wyniku badań symbolu L lub ↓ – oznacza to, że została przekroczona dolna granica normy danego badania.
    Obydwa przypadki wskazują na nieprawidłowość, którą należy skonsultować z lekarzem!
  15. Zakres biologicznych wartości referencyjnych
  16. Podpis i pieczęć osoby upoważnionej do autoryzacji wyniku

Wyniki badań krwi mogą być przekazane w formie elektronicznej z zachowaniem wszystkich prawnych wymagań. Kopia sprawozdania z badania laboratoryjnego wraz z zapisami umożliwiającymi odtworzenie przebiegu badania są przechowywane w laboratorium przez czas określony w przepisach dotyczących dokumentacji medycznej, który wynosi 20 lat.

Skierowanie na badania – sprawdź na jakie badania refundowane może skierować cię lekarz rodzinny

Jak odczytać wyniki badań krwi?

Jakie informacje znajdziemy w polu?

1. Badanie (rodzaj badania) – jest to nazwa zleconego badania. Czasami zdarza się, że to samo badanie w różnych laboratoriach widnieje pod inną nazwą. W ramach jednego badania może być oznaczanych kilka parametrów – przykładem jest morfologia krwi i zawarte w niej parametry rozdziału krwinek. Badania zlecone w panelu np. Lipidogram zawierające parametry świadczące o gospodarce tłuszczowej (cholesterol całkowity, LDL, HDL, trójglicerydy).

 2. Wynik badania – zazwyczaj podawany jest jako wartość liczbowa lub w przypadku niektórych badań – jest to wynik opisowy. Najczęściej spotykamy 3 typy wyniku:

  • Jakościowy – określa tylko obecność lub brak obecności oznaczanego parametru (wynik pozytywny/negatywny, dodatni/ujemny, reaktywny/niereaktywny, obecny/nieobecny). Przy czym należy pamiętać, że wynik pozytywny świadczy o wykryciu czynnika badanego. W przypadku infekcji oznacza to, że pacjent może być chory.

Pamiętaj! Wynik pozytywny nie znaczy dobry! Jest to odniesienie do szukanego czynnika (np. obecność wirusa) lub oznaczanego parametru (np. krew utajona w kale) – gdzie wynik pozytywny oznacza, że wykryto jego obecność w organizmie.

  • Półilościowy – określa przedział wartości, w których znajduje się oznaczany parametr (np. zakres stężeń od 1-100, 100-200, powyżej 200) lub podawany jest jako Współczynnik Ratio (wartość powyżej której wynik jest dodatni).
  • Ilościowy – podana jest dokładna wartość wyniku wraz z jednostką. Jednostki dla tego samego badania mogą być odmienne w różnych laboratoriach. Wyniki zawsze porównujemy zwracając uwagę na jednostki oraz wartość referencyjną.

 3. Wartości referencyjne – zakres (NORMA) – są to wartości prawidłowe. Zazwyczaj podawane są jako przedział między wartością minimalną (dolny zakres referencyjny) oraz wartością maksymalną (górny zakres referencyjny). Jeżeli wynik wykracza poza ten przedział, oznacza to wynik nieprawidłowy.

W przypadku niektórych badań laboratoryjnych podana jest jedna wartość referencyjna, czyli tzw. punkt odcięcia – wyniki powyżej tej wartości są uznawane za pozytywne. Normy są uzależnione od typu badania oraz laboratoryjnej metody wykonania. W przypadku niektórych badań zakresy referencyjne są również dopasowane do wieku i płci pacjenta.

* Należy jednak pamiętać, że normy są opracowane w oparciu o pewną średnią a organizm każdego człowieka wykazuje zmienność osobniczą, dlatego wyniki należy interpretować w połączeniu z objawami i wywiadem lekarskim.

Pamiętaj! Jeżeli chcesz dowiedzieć się czy wynik badania jest prawidłowy porównaj jego wartość z podanym zakresem referencyjnym. Gdy masz wątpliwości zapytaj diagnostę laboratoryjnego lub lekarza.

4. Komentarze – czasem diagnosta laboratoryjny wykonujący badanie dodaje komentarz – w przypadku wątpliwości sugeruje ponowne badanie lub dalszą diagnostykę.

W przypadku niektórych badań (np. stwierdzenie obecności wirusa HIV lub HCV) wynik dodatni lub wątpliwy zawsze musi być zweryfikowany i potwierdzony. Zostaniesz poproszony o ponowne oddanie krwi w celu weryfikacji wyniku badania. Dopiero, gdy drugie oznaczenie lub badanie weryfikujące pokaże wynik dodatni, zostaniesz o tym poinformowany.

Nie interpretuj wyników samodzielnie, wyniki powinny być interpretowane przez lekarza. Dopiero w zestawieniu z obrazem klinicznym (stan zdrowia pacjenta) oraz historią przebiegu choroby stanowią podstawę rozpoznania choroby.

5. Zalecenia i rekomendacje – często na wynikach podane są również zlecenia odnośnie wartości wyników np.:

– Obok wartości parametrów Lipidogramu (CHOL, HDL, LDL, TRI) są podane wartości rekomendowane przez Polskie Towarzystwo Kardiologiczne

– W przypadku wyniku pomiaru glukozy, oznaczenia krzywej cukrowej lub hemoglobiny glikowanej HbA1c są podane wartości rekomendowane przez Polskie Towarzystwo Diabetologii

UWAGA! Symbole Normy obok wartości wyniku – co się pod nimi kryje?

Wyniki badań krwi, w których wartość nie mieści się z zakresie referencyjnym są dodatkowo oznaczone symbolem informującym o przekroczeniu dopuszczalnej normy. Jeżeli obok wyniku znajduje się:

  • H (ang. High– czyli wysoki. Symbol ten umieszczony obok wartości oznacza przekroczenie wartości max (w góre) dla danego parametru. Oznacza to, że została przekroczona górna granica normy danego badania.
  • L (ang. Low– czyli niski. Symbol ten umieszczony obok wartości oznacza przekroczenie wartości min (w dół) dla danego parametru. Oznacza to, że została przekroczona dolna granica normy danego badania.

Należy pamiętać, że symbole te podaje się pomocniczo i  wyniki należy interpretować indywidualnie.

Autor: mgr inż. Monika Byrska

Bibliografia:

[1] Augustynowicz A.: Tajemnica zawodowa diagnosty laboratoryjnego, Diagnostyka laboratoryjna, Journal of Laboratory Diagnostics 2012 , Volume 48, Number 2,219-227.

Jedna odpowiedź do “Jak odczytać wyniki badań krwi?

  • Często jeszcze przy określonym wyniku jest strzałeczka w górę, albo w dół, kiedy wyniki są za wysokie lub za niskie. To bardzo pomaga w analizowaniu 🙂

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *