730 332 383

Jak odczytać wyniki badań moczu? Parametry moczu, osad moczu

Jak odczytać wyniki badań moczuMocz jest materiałem biologicznym i jako próbka do badania jest najczęściej przyjmowanym materiałem w każdym laboratorium medycznym. Badanie ogólne moczu wykonuje się rutynowo w diagnostyce chorób nerek i dróg moczowych. Jest również zlecane w trakcie rutynowej wizyty w przychodni, np. podczas przeziębienia. Sprawdź, jak odczytać wyniki badań moczu, z których dowiesz się wiele informacji o swoim zdrowiu.

Badanie ogólne moczu najczęściej wykonuje się przy użyciu mikroskopu oraz pasków testowych. Najbardziej powszechne są paski 10-cio parametrowe, które wykrywają obecność 10 różnych parametrów fizykochemicznych (parametrów moczu). To właśnie one widnieją na wyniku jako osobne pozycje, każda z nich zawiera odrębny wynik do interpretacji według swojej normy. Wiele laboratoriów używa do badań tzw. aparatów lub analizatorów (automatów) do moczu.

ZOBACZ TEŻ: jak prawidłowo pobrać mocz do badania – zalecenia

Co bada się w moczu?

1. Parametry fizykochemiczne

Takie jak barwa, klarowność (przejrzystość), odczyn pH, SG (ciężar właściwy) oraz obecność związków chemicznych, takich jak: glukoza, leukocyty, bilirubina czy hemoglobina.

2. Osad moczu

Czyli elementy upostaciowane takie jak wałeczki, kryształy, obecność bakterii czy komórek krwi.

Co znajduje się na wyniku badań moczu?

badanie moczu - jak odczytać wynik

Parametry fizykochemiczne moczu

Jakie informacje znajdziemy w polu badań…

1. Barwa

Prawidłowa barwa moczu zależy od ilości spożywanych płynów, ale zazwyczaj znajduje się w skali barw od słomkowej do żółtej. Barwa moczu może zmieniać się pod wpływem przyjmowanych leków, obecności barwników pochodzących z przemian metabolicznych oraz związków pochodzących z pożywienia. Nieprawidłowa barwa moczu może być np. czerwona, co może świadczyć również o obecności krwi (hemoglobiny) w moczu.

2. Klarowność (przejrzystość)

Przejrzystość to stopień zmętnienia moczu. U zdrowych osób mocz jest przejrzysty (klarowny). Lekko mętny i mętny mocz powstaje na skutek obecności w moczu cząsteczek, które powodują rozproszenie światła. Przyczyną zmętnienia mogą być leukocyty, bakterie, drożdże, kryształy czy śluz.

3. Odczyn (pH)

Prawidłowy odczyn, czyli pH mieści się w zakresie 4,5 – 8,0. U osób zdrowych mocz ma najczęściej odczyn lekko kwaśny (pH średnio wynosi 6,5). Na pH moczu znacząco wpływa dieta – posiłki wysokobiałkowe powodują zakwaszenie moczu (spadek pH), natomiast dieta roślinna sprzyja wzrostowi pH (alkalizacja) moczu.

4. Ciężar właściwy (SG)

Prawidłowy ciężar właściwy moczu powinien mieścić się w zakresie 1,015–1,030 kg/l. Wysoki ciężar właściwy wskazuje na znaczne odwodnienie organizmu.

5. Leukocyty

Prawidłowy wynik to leukocyty nieobecne. W zależności od laboratorium wynik: nieobecne może być również opisany jako: ujemne, negatywne, -, brak, etc. Zwiększona liczba leukocytów (białych krwinek układu odpornościowego) wskazuje na możliwy stan zapalny układu moczowego lub infekcję bakteryjną – w takim wypadku na wyniku leukocyty są obecne (dodatnie, znak +).

6. Hemoglobina (krew, erytrocyty)

Hemoglobina u osób zdrowych jest nieobecna w moczu. Dodatni wynik hemoglobiny świadczy o obecności krwi w moczu, co jest stanem patologicznym.

7. Bilirubina

U zdrowych osób prawidłowy wynik to bilirubina nieobecna. Bilirubina uwalniana jest z hemoglobiny, starych (mających więcej niż 90 dni) czerwonych krwinek, czyli erytrocytów. Pojawienie się bilirubiny w moczu może oznaczać choroby wątroby lub choroby dróg żółciowych np. kamienie żółciowe.

8. Urobilinogen

Urobilinogen pochodzi z rozkładu bilirubiny. Wynik prawidłowy to urobilinogen w normie. Obecność urobilinogenu w moczu może sugerować choroby wątroby. Jest również skutkiem nasilonej produkcji bilirubiny, co towarzyszy m.in. anemiom hemolitycznym (jako skutek niszczenia erytrocytów).

9. Białko

Prawidłowy wynik to białko nieobecne. Białko obecne świadczy o dysfunkcji nerek. Fizjologicznie, czyli w warunkach prawidłowych, kiedy nerki są zdrowe – do moczu wydalana jest jedynie niewielka ilość białka, nieprzekraczająca 150 mg/24 godz. Zwiększona ilość białka w moczu jest sygnałem, że nerki nie działają prawidłowo lub są uszkodzone. Wówczas należy zbadać dokładny poziom białka w moczu (wynik ilościowy).

10. Glukoza (cukier)

W prawidłowych warunkach (u osób zdrowych) glukoza nie powinna być obecna w moczu. Wynik glukoza obecna pojawia się, gdy stężenie glukozy w krwi przekroczy tzw. próg nerkowy – czyli wartość 180 mg/dL. Stan ten zwany jest glukozurią i może być spowodowany przez cukrzycę, choroby wątroby, uszkodzeniem kanalików nerkowych czy zmianami hormonalnymi.

11. Ketony (związki ketonowe)

Związki ketonowe to β-hydroksymaślan, acetooctan i aceton. Prawidłowy wynik to ketony nieobecne. Obecność związków ketonowych w moczu to tzw. ketonuria. Taki stan ma miejsce, gdy komórki są pozbawione dopływu glukozy, więc zaczynają metabolizować kwasy tłuszczowe, aby uzyskać energię. Pojawienie się ketonów w moczu może świadczyć o cukrzycy oraz może towarzyszyć głodówce, wychłodzeniu, dużemu wysiłkowi fizycznemu.

12. Azotyny (nitryny)

Wynik prawidłowy to azotyny nieobecne. Obecność azotynów w moczu wskazuje na infekcję układu moczowego bakteriami. Najczęściej są to bakterie Gram-ujemne, które stanowią fizjologiczną florę naszego układu pokarmowego, należące do grup Escherichia coli, Enterococcus, Staphylococcus I Prosteus.

Dla parametrów: Leukocyty, Hemoglobina, Bilirubina, Urobilinogen, Białko, Glukoza, Ketony i Azotyny – w zależności od laboratorium, wynik: nieobecne może być również przedstawiony jako: ujemne, NEG, negatywne, brak, nie wykrytow normie,

Analogicznie wynik: obecne może być również przedstawiony jako: dodatnie, POZ, pozytywne, wykryto, +

Jeśli któryś parametr, np. Glukoza lub Białko będzie obecny w moczu należy zbadać mocz pod kątem ilości danej substancji w moczu, wówczas takie badanie nazywa się np. Białko w moczu – ilościowo, Glukoza w moczu – ilościowo, etc.

Osad moczu

Osad jest oceną zawartości w moczu elementów upostaciowionych, takich jak erytrocyty, leukocyty, nabłonki, wałeczki czy kryształy.

Jeśli w osadzie moczu zostaną wykryte leukocyty bądź baterie – istnieje duże prawdopodobieństwo, że mocz zostanie również zbadany pod kątem mikrobiologicznym, tak zwanym posiewem moczu.

Wyniki badań moczu powinien interpretować lekarz. Wówczas ma możliwość zestawienia wyników z obrazem klinicznym pacjenta (stanem zdrowia).

ZOBACZ TEŻ: jak odczytać wynik badania krwi z laboratorium

Autor: mgr inż. Monika Byrska

Bibliografia:

[1] Szutowicz A., Raszeia-Specht A.: Diagnostyka laboratoryjna, 2011.
[2] Ćwiklińska A.: Rutynowe badanie osadu moczu – możliwości poprawy jakości wyników poprzez wdrożenie standaryzowanej procedury badania, Journal of Laboratory Diagnostics, 2009, 45, 3, 219-229.
[3] Holecki M., Duława J., Hryniewicz W. i wsp.: Rekomendacje diagnostyki, terapii i profilaktyki zakażeń układu moczowego u dorosłych. NPOA 2015 (www.antybiotyki.edu.pl)

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *