Warto pamiętać, że przyczyną wyników odbiegających od normy może być nieodpowiednie przygotowanie do badań krwi. Nie należy bagatelizować wpływu niektórych czynników, które mogą istotnie wpłynąć na wynik i tym samym ocenę stanu zdrowia.
Przygotowanie do badań krwi - zalecenia
1. Udaj się na pobranie kwi rano
Krew do badania należy pobrać w godzinach porannych (najlepiej od 7:00 do 10:00).
2. Powinieneś być na czczo
Najlepiej po 12 godzinach od ostatniego posiłku. Zaleca się, aby w dniu poprzedzającym badanie pacjent przyjął ostatni, lekki posiłek najpóźniej o godz. 18:00.
3. Nie zmieniaj nagle diety
Nie stosuj zmian w swojej diecie, odżywiaj się normalnie – jak dotychczas. Unikaj głodówek oraz przejadania się.
Jaki wpływ ma nie stosowanie się do zaleceń dietetycznych na wynik badań krwi?
- wzrost stężenia ↑ glukozy (węglowodanów),
- wzrost stężenia ↑ Na+ (Sód), przy dużej podaży soli
- to samo tyczy się cholesterolu całkowitego, LDL, HDL, triglicerydów przy diecie bogatej w tłuszcze
4. Idź na badanie wypoczęty, unikaj wysiłku fizycznego
Udaj się na pobranie krwi będąc wypoczętym, po przespanej nocy. Pobudzenie emocjonalne czy wysiłek fizyczny mogą powodować zmiany w krwi i wpływać na wyniki niektórych badań bądź parametrów.
Co może spowodować wysiłek fizyczny przed pobraniem krwi?
- spadek ↓ stężenia glukozy
- wzrost ↑ stężenia białka całkowitego, katecholamin, kortyzolu
- wzrost ↑ o 10-40% transaminaz ALT i AST, immunoglobulin, kreatyniny, żelaza
5. Odstaw leki, zioła i suplementy diety
W miarę możliwości odstaw leki, zioła oraz suplementy. Jeżeli długotrwale przyjmujesz leki, w miarę możliwości przyjmij je po pobraniu krwi, sprawę skonsultuj najpierw z lekarzem.
6. Nie spożywaj alkoholu, nie pal papierosów
Dodatkowo wyklucz wszelkie używki. Nie stosowanie się do tych zaleceń może spowodować:
- wzrost ↑ stężenia triglicerydów, GGTP, MCV (w morfologii) po spożyciu alkoholu
- wzrost ↑ stężenia markera nowotworowego CEA w przypadku palenia papierosów
7. Dbaj o odpowiednie nawodnienie
Zaleca się, aby na ok. 30 min. przed badaniem wypić szklankę wody w celu nawodnienia organizmu.
8. Odpoczynek, spokój
Przed pobraniem krwi odpocznij 15 min w pozycji siedzącej.
Co może powodować zmiana pozycji ciała z siedzącej na stojącą przed pobraniem krwi?
- wzrost ↑ o 10-15% stężenia białka całkowitego, Ca2+, liczby erytrocytów
- wzrost ↑ o 5-10% ALT, albuminy, cholesterolu, immunoglobulin
9. Nie wykonuj badań w trakcie miesiączki
10. Nie wykonuj diagnostyki fizykalnej
Niektóre zabiegi mogą wpływać na wyniki badań:
- wzrost ↑ poziomu prolaktyny – badanie sutków, stosunek płciowy
- wzrost ↑ CK, mioglobiny – zastrzyki domięśniowe
Lista badań refundowanych przez NFZ w 2019 roku
Dlaczego ważne jest pobranie krwi rano?
Wiele z substancji regulujących pracę organizmu (białka, hormony) mają dobowy rytm wydzielania. Parametry takie jak TSH, ACTH, parathormon, kortyzol, prolaktyna czy żelazo mogą zmieniać się wraz z porą dnia lub nocy. Przykładem może być stężenie kortyzolu lub hormonu wzrostu, których stężenie jest 2 razy wyższe rano niż w nocy lub stężenie aldosteronu, które jest najniższe po południu.
Jakich badań nie trzeba wykonywać na czczo?
Krew do niektórych badań może być pobierana w dowolnej porze dnia, również po spożyciu posiłku.
Nie trzeba być na czczo, aby wykonać badania krwi, takie jak:
- poziom hormonów (poza prolaktyną, hormonem wzrostu, kortyzolem)
- badania w kierunku infekcji, np. badanie na helicobacter, CMV, kiła czy borelioza)
- ocena stężenia hemoglobiny glikowanej HbA1c
- markery nowotworowe np. PSA, AFP
- ASO, immunoglobuliny, białko CRP
- oznaczenie grupy krwi i alloprzeciwciał
- antygeny HBs, HCV, HIV
- monitorowanie poziomów INR (badanie PT)
Badanie hormonów, a cykl miesiączkowy u kobiet
Jeżeli przygotowujesz się do badania krwi w celu diagnostyki hormonów płciowych – ważne jest, aby na badanie udać się w odpowiedniej fazie cyklu miesiączkowego, ściśle według wskazań lekarza. Oznaczenie hormonów w przypadkowym dniu spowoduje błędną interpretację wyniku.
Wykonałeś badania krwi? Chcesz wiedzieć jak interpretować wynik oraz jakie informacje powinny się na nim znaleźć?
Bibliografia
[1] Kościelniak B., Kowalczyk P, Manda A., Sztefko K., Tomasik P.: Wpływ czynników przedanalitycznych na wynik badania morfologii krwi, Diagn Lab 2015; 51(4): 271-276.