Rak prostaty – profilaktyka

| Dlaczego należy wykonywać badania profilaktyczne na raka prostaty?

rak prostatyPonieważ mężczyźni w Polsce nie są objęci żadnymi badaniami przesiewowymi w kierunku gruczołu prostaty. Często również nie posiadają podstawowej wiedzy na temat zagrożeń oraz nie potrafią rozpoznać niepokojących objawów. U wszystkich mężczyzn gruczoł krokowy zaczyna się powiększać od ok. 45 roku życia na skutek zmian hormonalnych związanych ze spadkiem poziomu męskich hormonów płciowych (androgenów) – głównie testosteronu.

Przerost prostaty w łagodnej postaci jest u mężczyzn wynikiem procesu starzenia się, na co wskazuje fakt, że występuje u 60% mężczyzn po 60 roku życia. Niestety przerost może być również skutkiem namnażania się komórek nowotworowych – co prowadzi do raka prostaty.

| Kiedy najlepiej zacząć się badać?

Przesiewowe badania prostaty należy wykonywać u wszystkich mężczyzn między 50 a 75 rokiem życia. Jeżeli w bliskim pokrewieństwie były przypadki choroby – badania profilaktyczne powinno wykonywać się już po 35 roku życia.

Początkowo rak prostaty przebiega bezobjawowo. Symptomy i dyskomfort spowodowane istnieniem tego nowotworu występują na ogół dopiero wtedy, gdy nowotwór jest już w zaawansowanym stadium.

Dowiedz się więcej o objawach prostaty

Test PSA pozwala na określenie w krwi podwyższonego lub wysokiego poziomu PSA, przekraczającego 4ng/mL, który może wskazywać na łagodny przerost, zapalenie prostaty lub nowotwór. W przypadku każdej choroby, wcześniejsze wykrycie daje większe szanse na skuteczne leczenie. Jeżeli przerost jest złośliwy to nowotwór ma wówczas mniej czasu by się rozwinąć, a także zmniejszone zostaje ryzyko wystąpienia przerzutów odległych.

| Gruczoł krokowy – jakie są czynniki zwiększające ryzyko choroby?

Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej do najważniejszych czynników ryzyka raka gruczołu krokowego, zalicza:

  • wiek (zwykle rak występuje u mężczyzn po 65 r.ż.)
  • uwarunkowania genetyczne (kilkukrotnie większe ryzyko zachorowania dotyczy osób, których krewni I stopnia chorowali lub chorują na raka prostaty)
  • siedzący tryb życia
  • stosujących używki powodujące obrzęk gruczołu krokowego, w tym alkohol (zwłaszcza wysokoprocentowy)
  • wstrzemięźliwość płciowa
  • infekcje i stany zapalne dróg moczowych
  • stany zapalne stercza

Podkreśla się także wpływ diety, zanieczyszczeń środowiska naturalnego oraz czynników hormonalnych. Pamiętaj, nie wolno ignorować żadnych dolegliwości ze strony układu moczowego!

| Rak prostaty – drugi, najczęściej występujący u mężczyzn nowotwór

Nowotwór gruczołu krokowego stanowi poważny problem zdrowotny, dotyczący całej męskiej populacji na świecie. Jest drugim, po raku jelita grubego co do częstości występowania nowotworem u mężczyzn!

Według prognoz Zakładu Epidemiologii Centrum Onkologii Instytutu w Warszawie, w 2020 r. liczba diagnozowanych nowotworów stercza może ulec podwojeniu.

Zmiany złośliwe, czyli nowotwór gruczołu krokowego:

  • stanowi zagrożenie dla życia
  • może zajmować sąsiednie narządy (jelito grube czy pęcherz moczowy)
  • może dawać przeżuty do innych narządów

Zachorowalność wzrasta niebezpiecznie szybko – ok. 9% rocznie!

| Badanie PSA – marker nowotworu prostaty

PSA badanieSwoisty antygen sterczowy (PSA) jest obecnie najlepszym dostępnym markerem wykrywanym w krwi służącym do diagnostyki nieprawidłowości prostaty. PSA jest białkiem wydzielanym do nasienia, natomiast jego część jest również obecna w krwi.

Zastosowanie PSA w diagnostyce laboratoryjnej jako markera raka prostaty wynika z faktu, że w przypadku zachorowania jego poziom w krwi zwykle wzrasta. Nie jest to spowodowane zwiększoną produkcją PSA, lecz zmianą sposobu wydzielania – w efekcie którego u chorych przedostaje się do krwi znacznie większa ilość PSA.

Prawidłowe stężenie PSA w krwi powinno nie przekraczać 4,0 ng/ml.

Badanie PSA daje ważne informacje o fizjologicznej kondycji prostaty. Wartość wyższa niż norma wskazuje na nieprawidłową funkcję prostaty. Patologia prostaty, w której obserwuje się zmiany oraz wzrost stężenia PSA może byś spowodowana przez:

  1. Łagodny przerost prostaty
  2. Zapalenie prostaty
  3. Raka prostaty

| Prostata – dlaczego jest tak ważna?

gruczoł krokowyGruczoł krokowy (sterczowy), czyli inaczej prostata jest częścią męskiego układu moczowo – płciowego, która znajduje się tuż pod pęcherzem moczowym i otacza cewkę moczową  (wyprowadzającą mocz na zewnątrz). Produkuje ona wydzielinę, która wchodzi w skład nasienia i wpływa znacząco na żywotność i ruchliwość plemników. W warunkach prawidłowych ma kształt stożka. Natomiast gdy dochodzi do przerostu na skutek zapalenia lub nowotworu, prostata uciska pęcherz moczowy powodując utrudnienie w oddawaniu moczu.

Wielu mężczyzn, mimo odczuwanych dolegliwości odwleka wizytę u urologa.

Spowodowane jest to zarówno skrępowaniem, jak i brakiem podstawowej wiedzy na temat chorób stercza. Przełamanie wstydu jest tutaj kluczowe, bowiem chodzi o najważniejsze dobro jakim jest zdrowie!

| Co to jest przerost prostaty?

Z wiekiem gruczoł krokowy każdego mężczyzny się powiększa, stan ten nazywany jest przerostem prostaty. Powiększająca się prostata może uciskać cewkę moczową, dlatego jest to najczęstsza przyczyna problemów z oddawaniem moczu u mężczyzn. Natomiast o raku prostaty mówimy wtedy, gdy w gruczole krokowym zaczyna rozwijać się guz. Zwykle rak prostaty początkowo rozwija się powoli i może nie dawać żadnych objawów.

W związku z możliwością wykonania badań przesiewowych, raka stercza wykrywa się w coraz niższym stadium klinicznym – gdy zmiany są jeszcze niewielkie, lokalne i we wczesnym stadium rozwoju. Każdy mężczyzna powinien być świadomy, jakie ma możliwości profilaktyki gruczołu krokowego oraz jakie badania należy wykonywać, aby nie doprowadzić do rozwoju ciężkiej choroby jaką jest nowotwór prostaty.

Przesiewowe badanie profilaktyczne na prostatę możesz wykonać w laboratorium medycznym lub za pomocą testu diagnostycznego – test PSA

Oceny gości
[Ilość ocen: 5 Średnia ocena: 4.8]

| Dowiedz się więcej

Objawy prostaty – co dalej?

Jak wykryć podwyższone PSA

Bibliografia:

[1] Dobruch J., Chłosta P., Borówka A.: Badania przesiewowe mające na celu wczesne wykrycie raka stercza w XXI wieku, Postępy Nauk Medycznych, t. XXV, nr 4, 2012.

[2] Dobruch J, Borówka A, Antoniewicz AA, Chłosta P: Epidemiology of prostate cancer: changes observed in Poland in 1991-2000. Urol Pol 2005; 58, 26-30.

[3] Skiba R, Syryło T, Ząbkowski T.: Diagnostyka i leczenie raka stercza u mężczyzn w podeszłym wieku, Pediatr Med Rodz 2015, 11 (1), p. 39–47.

[4] Wojciechowska U, Didkowska J, Zatoński W: Nowotwory złośliwe w Polsce w 2010 roku. Centrum Onkologii, Warszawa 2012.

[5] Braczkowski M., Białożyt M., Braczkowski R.,Kondera-Anasz Z.: PSA ciągle najlepszy marker nowotworowy, modyfikacje testu i nowe markery raka stercza, Ann. Acad. Med. Siles. 2011, 65, 1–2, 89–98.