Niedoczynność tarczycy

| Co to jest niedoczynność tarczycy?

niedoczynność tarczycyTarczyca jest niewielkim gruczołem wydzielania wewnętrznego, położonym u podstawy szyi.

Kształtem  przypomina motyla i jest niezwykle ważnym organem ludzkiego ciała, regulującym pracę wielu narządów organizmu.

Tarczyca wydziela 3 ważne hormony, które zapewniają prawidłowe działanie wszystkich tkanek:

1. Trijodotyronina (T3) oraz tyroksyna (T4) o działaniu zwiększającym metabolizm organizmu – regulowane są przez poziom TSH

2. Kalcytonina, która zmniejsza poziom wapnia we krwi, a wzmaga odkładanie się go w kościach.

Niedoczynność to stan, w którym hormony tarczycy wytwarzane są w zbyt małej ilości!

Jest to stan, w którym wytwarzanie hormonów tarczycy jest niedostateczne (zbyt niskie). Choroba może mieć charakter wrodzony lub nabyty. Niedoczynność tarczycy może powstać już w okresie płodowym, noworodkowym  albo najczęściej u osób starszych. Większość dolegliwości związanych z niedoczynnością tarczycy ma związek ze spowolnieniem metabolizmu. Choroba może występować w różnym nasileniu – przebiega łagodnie lub bardzo ciężko.

Jaka jest najczęstsza przyczyna niedoczynności tarczycy?

W krajach Europy Zachodniej oraz USA jest to autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (defekt układu immunologicznego, który wytwarza przeciwciała przeciwko własnym tkankom), natomiast w skali globalnej najczęstszym powodem niedoczynności tarczycy jest niedobór jodu.

| Problemy z tarczycą – kogo dotyczą i jak często występują?

Zaburzenia funkcjonowania tarczycy są jednymi z najbardziej rozpowszechnionych schorzeń na świecie. Szczególną tendencje wzrostową obserwuje się w zapadalności na niedoczynność. Z danych GUS (Główny Urząd Statystyczny) wynika, że w Polsce już w latach 2004-2006 zdiagnozowano ponad 1 202 000 nowych przypadków chorób tarczycy, z czego większość przypadków stanowiła niedoczynność.

Dane epidemiologiczne wskazują, że ponad 300 milionów ludzi na świecie choruje na niedoczynność tarczycy, a tylko 50% z nich jest leczonych!

Szczególnie narażone na choroby tarczycy są kobiety!

Choroba dotyka 3-7 razy częściej kobiet, a chorobowość (częstość zapadania na chorobę) rośnie z wiekiem. Jeszcze częściej problem z tarczycą stwierdza się u kobiet w ciąży oraz u młodych matek (szczególnie w ciągu pierwszych 6 miesięcy po porodzie). Również w okresie dojrzewania oraz menopauzy kobiety są bardziej narażone na zaburzenia funkcji tarczycy.

| Poziom TSH – wskaźnik zaburzeń czynności tarczycy

poziom tshCzynność tarczycy – synteza (produkcja) i uwalnianie hormonów, jest regulowana przez układ podwzgórzowo-przysadkowy za pomocą hormonu tyreotropowego (TSH). TSH jest bardzo czułym i swoistym parametrem pozwalającym ocenić czynność tarczycy, szczególnie zaś służy wczesnemu rozpoznaniu lub wykluczeniu zaburzeń osi regulacyjnej pomiędzy podwzgórzem, przysadką i tarczycą.

Dlaczego badanie TSH najszybciej pokaże problem z tarczycą?

Ponieważ przysadka mózgowa reaguje dużymi zmianami w wydzielaniu TSH, nawet na niewielkie zmiany w stężeniu wolnych hormonów tarczycy fT3 i fT4. Badanie TSH jest na tyle czułe, że ujawnia nawet bezobjawowe zaburzenia czynności tarczycy, uwzględniając również te, w których poziom hormonów fT3 i fT4 pozostaje normie.

Prawidłowe stężenie TSH w krwi nie powinno przekraczać górnej granicy normy (zakres wyznaczony dla osób zdrowych), która wynosi 5µIU/mL.

Jakie zmiany hormonalne mogą być widoczne w badaniach krwi przy niedoczynności tarczycy (hipotyreozie)?

  1. Hipotyreoza subkliniczna – ­↑TSH, fT4N, fT3N
  2. Hipotyreoza klinicznie jawna – ­↓TSH, ↓fT4, fT3N
  3. Zaawansowana hipotyreoza klinicznie jawna – ­↑TSH, ↓fT4, ↓fT3

* ­ ↑ wynik powyżej normy / ↓ wynik poniżej normy

Podwyższone TSH – wykrycie podwyższonego poziomu TSH stanowi pierwsze badanie przesiewowe w kierunku rozpoznania niedoczynności tarczycy!

| Niedoczynność u kobiet w ciąży!

Hormony tarczycy odgrywają istotną rolę we wzroście i dojrzewaniu komórek oraz tkanek w okresie płodowym i noworodkowym, a zaburzenia czynności tarczycy prowadzą nie tylko do zaburzeń metabolicznych ale przede wszystkim do zaburzeń dojrzewania tkanki nerwowej oraz rozwoju szkieletu. Niedoczynność u kobiety ciężarnej dodatkowo połączona z niedostateczną podażą jodu może skutkować głębokim upośledzeniem umysłowym.

Wrodzona niedoczynność występuje z częstością 1 na 4.000 żywych urodzeń.

Nieprawidłowości w rozwoju, które wynikają z niedoboru hormonów we wczesnym rozwoju dziecka powodują trwałe zmiany – które niestety nie cofają się nawet po wyrównaniu funkcjonowania tarczycy w późniejszych okresach życia.

Uwaga na niedoczynność tarczycy w ciąży!

Kobiety w ciąży powinny wykonać badanie TSH metodą ilościową, ponieważ zakres referencyjny – czyli normy stężenia hormonów są dla tej grupy pacjentek inne i bardziej restrykcyjne. W tym przypadku test THYRO-Check nie jest zalecany.

| Objawy niedoczynności tarczycy

hormony tarczycy U chorych z niedoczynnością tarczycy stwierdza się zaburzenia w funkcjonowaniu wielu narządów i układów. Równocześnie niedoczynność wymienia się na pierwszym miejscu wśród endokrynologicznych przyczyn otyłości zarówno u dzieci, jak i dorosłych.

Najczęstsze objawy niedoczynności tarczycy:

  • sucha, łuszcząca się skóra, nadmierne rogowacenie naskórka (łokcie, kolana), włosy: suche, łamliwe, nadmierne wypadanie
  • senność, męczliwość, zaburzenia pamięci, spadek koncentracji, spowolnienie mowy i ruchów, depresja, demencja, osłabienie odruchów i siły mięśniowej
  • cykle bezowulacyjne, obfite miesiączki, bezpłodność
  • zaparcia, wzrost masy ciała (przy obniżonym apetycie), kamica pęcherzyka żółciowego, wodobrzusze

Więcej o objawach niedoczynności tarczycy pisaliśmy tutaj

| Jakie badania na niedoczynność tarczycy należy wykonać?

Podstawowym badaniem screeningowym na niedoczynność tarczycy jest badanie TSH, które można wykonać z krwi w laboratorium medycznym. Badanie pozwala określić jaki jest poziom TSH w organizmie człowieka. Kolejnym etapem diagnostyki są hormony tarczycy.

Oznaczenie stężenia TSH jest wstępnym etapem w rozpoznaniu niedoczynności tarczycy. Nawet niewielkie zmiany stężenia wolnych hormonów tarczycy wywołują znaczące, odwrotne zmiany stężenia TSH. Przy niedoczynności tarczycy hormon TSH będzie podwyższony w stosunku do zalecanych wartości referencyjnych.

W celu zbadania niedoczynności można również wykonać test na tarczycę w domu. W tym celu wykonuje się szybki immunodiagnostyczny test do wykrywania zwiększonego poziomu TSH we krwi. Test stanowi przydatne narzędzie stosowane w ramach przesiewowego badania niedoczynności tarczycy.

Bądź świadomy, zadbaj o swoją tarczycę. Badanie tarczycy – liczy się profilaktyka więc nie zwlekaj.     

Oceny gości
[Ilość ocen: 2 Średnia ocena: 4]

| Dowiedz się więcej

Jakie są objawy niedoczynności tarczycy?

Jak rozpoznać niedoczynność tarczycy?

Bibliografia:

[1] Gietka-Czernel M.: Postępy w laboratoryjnej diagnostyce czynności tarczycy, Postępy Nauk Medycznych 2/2008, s. 83-91.

[2] Szwajkosz K., Wawryniuk A., Sawicka K., Łuczyk R., Tomaszewski A.: Hypothyroidism being caused by chronic autoimmune inflammation of the thyroid gland. Journal of Education, Health and Sport. 2017;7(5):41-54. eISSN 2391-8306.

[3] Borowiak E., Ponichtera A.: Choroby tarczycy jako poważny problem w Polsce, Problemy Pielęgniarstwa, 2008, tom 16, nr 1 – 2, s. 192–198.

[4] Beń-Skowronek I.: Rozwój dzieci matek z zaburzeniami czynności tarczycy, Endokrynol. Ped. 2015.14.1.50.53-58.